Günümüzde teknolojinin gelişimiyle insanın bağımlılıklarına yeni bir kavram daha eklendi. Bilgisayar ve internet bağımlılığı… Bilgisayar başında geçirilen vakitler insanların sosyal ilişkilerini, iş ve okul hayatlarını olumsuz etkileyip, içe kapanmaya ve başarısızlıklara neden olmaktadır. Sanal bir ortam yaratılıp, gerçek yaşama adaptasyon sorunları yaşanmaya başlandı. Sağlıklı ve doğru kullanıldığı sürece insanlara yararlı olduğu düşünülen ve insan tarafından yaratılan bu makinenin, insan kölesi haline gelmeye başladı.

Bağımlılık ne şekilde olursa olsun insan yaşamına zarar veren bir durumdur. İnsan daha iyi bir yaşam sürmek için kullandığı araçların kölesi haline dönüşürse fayda yerine zarar görür. Nedir peki bu bağımlılık dediğimiz şey? İnsanın sahip olduğu herhangi bir şeyi sürekli yanında istemesi, kaybetmek istememesi, kaybedeceği endişesi ile ona sıkıca sarılması, zarar verdiğini bildiği halde kontrolsüz bir şekilde ondan kopamamasıdır. Bir anlamda takıntı haline dönüşmesidir.

Nasıl ki alkol ve madde kullanımlarında ve yoksunluklarında davranış bozuklukları oluşuyorsa, bu konuda da bu tür sorunlar yaşanmaktadır. Yalan söyleme, sinirlilik, huzursuzluk, dikkat ve konsantrasyon sorunları, korku ve kaygılar, depresyon, gerçek yaşamdaki kişilerle iletişim sorunları ve gerçek yaşamdaki olaylara ilgisizlik, uyku ve yeme düzensizlikleri, iş ve okul performansında düşüş gibi…

Çoğu zaman anne ve babalar çocuklarının bilgisayara olan bağımlılıklarından yakınırken, kendileri de bilgisayar başından kalkamamaktadır. Evliliklerinde sorunlar yaşayanların ve boşanmaların arttığı gözlenmektedir. Aynı ev içinde yaşayan iki yabancı durumuna gelmektedirler. Eşi ile konuşmak ve paylaşmak yerine sanal ortamda başka kişilerle paylaşımlar ve aldatmalar oluşmakta, bilgisayar başında uzun zaman geçirmekten dolayı cinsel yaşamları bozulmakta ve yine cinsel yaşamı da sanal ortamda yaşamalar artmaktadır. Birbirine yabancılaşan eşler bir süre sonra da birbirinden tamamen kopmakta ve çareyi boşanmakta bulmaktadır. Bu tür sorunlarla merkezimize başvuranların sayısında önemli bir artış bulunmaktadır.

Tüm bu yaşanan sorunlar kişiyi çevresindeki kişilerden soyutlamakta ve yalnızlığa itmektedir. İlişkilerde yaşanan olumsuzluklar tabii ki iş yaşamına da taşınmaktadır. Sabahlara kadar bilgisayar başında kalındığından uykusuz ve yorgun bir şekilde işe giden kişinin performansını önemli ölçüde etkileyecektir. İşine odaklanamayacaktır. İş ortamında performansın düşmesiyle iş kaybı da yaşanabilecektir.

Bilgisayar başında oynanan oyunlar, yapılan alışverişler de kişinin maddi kayıplar yaşamasına sebep olmaktadır. Gerçek hayatta yaşadığı başarısızlıkları kişi, sanal ortamda hırs yaparak oyun ortamında başarıya dönüştürmek isteyecektir. Bunu yaparken de temel ihtiyaçlarını karşılamayan kişi sağlıklı düşünemez hale gelecektir. Bilgisayar başından ayrılmayan kişilerin kimi zaman paranaoid düşünceler ve hezeyanlar geliştirdiği de gözlenmektedir. Psikolojik sorunların yanı sıra bel, boyun, sırt ağrıları ve gözlerde kuruluk gibi fiziksel şikayetlerde ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca kimi zaman medya aracılığıyla duyduğumuz olaylarla kötü niyetli kişilerin bilgisayar ortamında maddi manevi kişileri zarara uğrattıklarını öğreniyoruz.

Peki kimler bağımlı olmaya meyillidir? Genç, yaşlı, cinsiyet, eğitim farkı olmadan her kesimden kişiler bilgisayar ve internet bağımlısı olabiliyor. Sosyal açıdan iletişim becerileri yetersiz olan, kişilerle yüz yüze geldiğinde konuşma güçlüğü çeken, kendine güvenmeyen, fiziksel görünümünden memnun olmayanlar, içe dönük, kaygı ve endişeleri yoğun olan kişiler internet yani sanal ortamda iletişim kurmayı tercih ediyor. Bu ortamda kendini daha iyi hissettiğini fark ettiği anda da kopmak istemiyor. İç ve dış dünyası birbiri ile uyumlu olmayan ve sürekli çatışma yaşayan kişilerde bu durumla baş edebilmek için bir nesneye ya da kişiye bağımlı hale dönüşebiliyor. Ayrıca engellenme eşiği düşük ve takıntılı kişilik özellikleri olan bireylerde kişi ve nesnelerden ayrılma güçlüğü yaşadıkları için bilgisayar ve internet bağımlılığı daha sık görülebiliyor.

İnternet ortamında kişiler kendilerini olduklarından farklı bir kimlikle ifade edip, gerçek hayatta söyleyemediklerini ve yapamadıklarını sanal ortamda özgür bir şekilde yaşıyorlar. Bir süre sonra da kimlik karmaşası ortaya çıkıyor. Suçluluk duyguları ve pişmanlıklar yaşanabiliyor. Yaptıkları şeylerin başkaları tarafından öğrenileceği ve ortaya çıkacağı endişeleriyle baş etmekte güçlük çekiyorlar ve kendilerini gerçek yaşamdan daha fazla izole ediyorlar. Ya da alkol, madde gibi kullanımların artışına sebep oluyor.

Bilgisayar ve internet yetişkinlerin yaşamında olduğu gibi çocukların yaşamında da sorunlara sebep olmaktadır. Bağımlılık oluşmadan önce önlemini almak gerekir. Çocuğu bilgisayar başında oturmama konusunda uyarırken, yetişkin olarak sizler bilgisayar başından ayrılmazsanız çocuk sizi örnek alacaktır. Çocuğa bilişsel düzeyde yararlarından ve zararlarından bahsetmek ve bilgisayarın yerine koyabileceği, zevk alabileceği ilgi alanları kazandırmak yerinde bir davranıştır. Planlı ve kısa süreli kullanımlar sağlanmalı, sorun yaratmasında oynasın gibi bir düşünceyle yaklaşılmamalıdır. Bilgisayar ödül ya da ceza amaçlı kullanılmamalıdır. Çocukla birebir ilişki ortamı sağlanmalı, arkadaşları birlikte vakit geçirmesi desteklenmelidir.

Bilgisayar ve internet bağımlılığı da diğer nesne ya da kişiye olan bağımlılıklar gibi tedavi edilmesi gereken bir bağımlılıktır. Bu konuda insanın yaşam şeklinin gözden geçirilmesi, tekrar programlanması gerekir. Tek başına baş etmekte güçlük çekildiğinde mutlaka bir uzmandan yardım almak doğru olacaktır. Bilgisayarı yanlış kullanmak, ruhsal ve fiziksel açıdan sağlığımızı yitirmemize sebep olabilir. Bilgisayar ve internet kullanımından dolayı çevrenizdeki kişilerle ilişkilerinizin bozulduğunu ve iş performansınızın düştüğünü fark ediyorsanız bir an önce bir uzmandan yardım almanızı öneririm.